Stawka roczna a okres lokaty
Stawka lokaty jest podawana w skali roku, nawet jeśli lokata trwa trzy miesiące. Jeśli bank oferuje 5 procent w skali roku na trzy miesiące, nie wypłaci 5 procent po kwartale, tylko mniej więcej jedną czwartą rocznej stawki. To dla wielu osób pierwsze zaskoczenie, ale jest to jedyny sposób, który pozwala porównywać lokaty o różnych okresach.
Kiedy porównujesz dwie lokaty, upewnij się, że patrzysz na tę samą skalę. Stawka w skali roku jest wspólnym mianownikiem, a zysk w złotych policzysz, mnożąc kwotę przez stawkę i przez ułamek roku, na który zakładasz lokatę.
Odsetki wypłacane na koniec albo co jakiś czas
Odsetki mogą być wypłacane w dniu zakończenia lokaty albo w ustalonych odstępach, na przykład co miesiąc czy co kwartał. Wypłata na koniec jest najprostsza i zwykle pozwala najlepiej wykorzystać kapitalizację. Wypłata co miesiąc daje regularny dochód, ale nie zwiększa kwoty, od której liczone są dalsze odsetki, o ile sam nie założysz za te pieniądze nowej lokaty.
Podatek od odsetek
Od zysku z lokaty bank potrąca podatek od zysków kapitałowych, czyli podatek Belki w wysokości 19 procent. Kwota, którą zobaczysz na rachunku, jest już pomniejszona o ten podatek. Szerzej piszemy o tym we wpisie podatek Belki od lokaty. Hipotetycznie, jeśli odsetki przed podatkiem wynoszą 1 000 zł, podatek to 190 zł, a na konto trafia 810 zł.
Lokata o stałej stawce
Przy lokacie o stałej stawce wiesz w dniu podpisania umowy, ile zarobisz, o ile utrzymasz lokatę do końca. Zmiana stóp procentowych w gospodarce nie zmienia stawki, którą już masz. Gdy stopy rosną, tracisz możliwość skorzystania z wyższych stawek do końca okresu, a gdy spadają, zyskujesz, bo Twoja stawka pozostaje wyższa niż nowe oferty.
To bezpieczny wybór dla osób, które cenią przewidywalność i spodziewają się obniżek stóp. Cena za stałość to brak dostępu do środków przed końcem okresu bez konsekwencji.
Lokata o stawce zmiennej
Stawka zmienna może być zmieniana przez bank w trakcie lokaty, zgodnie z zasadami opisanymi w regulaminie. Zyskujesz, gdy stawki idą w górę, ale tracisz, gdy spadają. Zanim wybierzesz taką lokatę, sprawdź, na jakich zasadach bank może zmienić stawkę i czy informuje o tym z wyprzedzeniem.
Lokata progresywna
Istnieją też lokaty, w których stawka rośnie w kolejnych okresach, na przykład w drugim kwartale jest wyższa niż w pierwszym. Nagłówkowa liczba bywa wtedy najwyższą stawką, którą dostajesz dopiero pod koniec. Realny średni zysk jest niższy, więc porównując, licz średnią z całego okresu.
Na czym polega kapitalizacja
Kapitalizacja oznacza, że odsetki są doliczane do kwoty lokaty i od następnego okresu naliczane są już od większej podstawy. Im częściej odsetki są kapitalizowane, tym wyższy jest efektywny zysk przy tej samej stawce nominalnej. Przy krótkich lokatach i niewielkich kwotach różnica jest symboliczna, przy długich i dużych staje się widoczna.
Częstotliwość kapitalizacji
Kapitalizacja może następować na koniec lokaty, co miesiąc, co kwartał albo w innym rytmie. Przy lokacie trwającej rok z kapitalizacją miesięczną odsetki od odsetek zaczynają się już od drugiego miesiąca. Informacja o kapitalizacji znajduje się w tabeli opłat i prowizji oraz w regulaminie lokaty, a przy dobrych ofertach także w samej karcie produktu.
Jak to policzyć samodzielnie
Najprościej skorzystać z kalkulatora. W kalkulatorze lokaty wpisujesz kwotę, okres, stawkę i sposób kapitalizacji, a wynik pokazuje zysk przed podatkiem i po jego potrąceniu. Jeśli wolisz liczyć ręcznie, pomnóż kwotę przez stawkę roczną i przez liczbę dni lokaty podzieloną przez 365, a następnie odejmij 19 procent podatku.
Co się dzieje przy zerwaniu lokaty
Jeśli zerwiesz lokatę przed terminem, bank zazwyczaj nie wypłaca odsetek albo nalicza je według znacznie niższej stawki. Dokładne zasady zawiera regulamin produktu. Dlatego lokatę zakłada się na kwotę, której na pewno nie będziesz potrzebować przed końcem okresu. Resztę lepiej trzymać na rachunku, z którego można wypłacić środki bez straty.
Nowe środki jako warunek wyższej stawki
Część ofert wyższej stawki przysługuje tylko wtedy, gdy wpłacasz na lokatę nowe środki, czyli pieniądze, których w danym banku nie było przez określony czas przed założeniem lokaty. Przeniesienie pieniędzy z innego konta w tym samym banku zwykle nie spełnia tego warunku. Definicja nowych środków jest różna w różnych bankach, więc zawsze czytaj ją w warunkach oferty.
Lokata na nowe środki czy zwykła
Lokata dla nowych środków zwykle ma wyższą stawkę, ale ogranicza grono uprawnionych. Zwykła lokata jest dostępna dla każdego, lecz bywa mniej korzystna. Jeśli Twoje pieniądze od dawna leżą w jednym banku, najlepszą okazją może być przeniesienie ich do innego banku jako nowych środków. Ten krok opisujemy we wpisie jak przenieść oszczędności.
Krótsza czy dłuższa lokata
Krótkie lokaty dają elastyczność, bo po zakończeniu możesz zdecydować, co dalej, ale wymagają odnawiania i śledzenia stawek. Dłuższe lokaty utrwalają stawkę na dłużej, co ma sens, gdy spodziewasz się spadku stóp. Wybór zależy od tego, kiedy potrzebujesz pieniędzy i jak oceniasz kierunek zmian na rynku. Pojęcia opisujemy we wpisie o lokacie terminowej.
Jedna lokata czy kilka
Rozbicie kwoty na kilka lokat o różnych terminach tworzy tak zwaną drabinę lokat. Co jakiś czas jedna z nich się kończy i możesz zdecydować, czy odnowić ją na nowych warunkach, czy wypłacić środki. To sposób na połączenie płynności z wyższymi stawkami lokat.
Limit gwarancji
Przy dużych kwotach pamiętaj o limicie gwarancji. Środki w banku są chronione do 100 000 euro na deponenta, więc kwoty powyżej tego pułapu warto rozłożyć między kilka banków. Szczegóły opisuje wpis o gwarancji BFG do 100 000 euro.